اتوماسیون صنعتی چیست و چه مزایایی دارد؟

اتوماسیون چیست ؟

اتوماسیون به معنای، به کارگیری فناوری ها و ماشین آلات، برای انجام وظایفی است که در گذشته توسط بشر به سختی انجام می‌شده است. به طور کلی، اتوماسیون را می‌توان استفاده از تجهیزات الکترونیکی، ماشین‌ها و سیستم­های کامپیوتری برای کنترل پروسه‌ها، بدون دخالت انسان (حداقل دخالت انسان)، تعریف کرد.

ما در مجموعه‌ی ماهر، علاوه بر دوره های مختلف، یک دوره ی کاربردی اتوماسیون صنعتی ، که مطابق با نیازهای صنعت است را در اختیارتان قرار داده ایم که با شرکت در آن می‌توانید بهره‌های بسیاری از این دوره برده و وارد بازار کار شوید. برای اطلاع از قیمت دوره plc فتک روی لینک کلیک کنید.

اتوماسیون صنعتی چیست ؟

در اتوماسیون صنعتی، فرایند‌ها بدون دخالت انسان و توسط برنامه‌های کنترلی و دستورالعمل‌ها، اجرا می‌شوند. امروزه اتوماسیون صنعتی، در کلیه عملکردهای صنعت از جمله: ساخت، تولید، نصب و نگهداری وجود دارد و کاملا به صورت خودکار کنترل می شوند. هدف از اتوماسیون صنعتی این است که کارکنان از مشاغل پرخطر، کسل کننده و آلوده رها شوند و با حذف خطاها و کاهش هزینه‌ها کیفیت را بهبود دهند تا باعث افزایش بهره­وری، بهبود ایمنی، بهبود کیفیت و افزایش سرعت شوند.

تفاوت برق صنعتی و اتوماسیون صنعتی

برق صنعتی به تولید، توزیع و مصرف انرژی الکتریکی در مقیاس بزرگ برای راه‌اندازی تجهیزات سنگین، موتورها، تابلوهای برق و ماشین‌آلات در محیط‌های صنعتی اشاره دارد. تمرکز آن بیشتر بر تأمین انرژی، ایمنی، سیم‌کشی و کنترل قدرت است.

اتوماسیون صنعتی اما به فرآیند خودکار‌سازی عملیات تولید با استفاده از ابزارهایی مانند PLC، حسگرها، درایوها و سیستم‌های کنترلی اشاره دارد. هدف آن افزایش بهره‌وری، دقت، کاهش خطا و هزینه انسانی در فرآیندهای تولید است.

به‌طور خلاصه:
برق صنعتی زیرساخت انرژی را فراهم می‌کند؛ اتوماسیون صنعتی از این انرژی برای کنترل هوشمند فرآیندها استفاده می‌کند.

پی‌ال‌سی؛ قلب اتوماسیون صنعتی

پی‌ال‌سی (PLC) یا کنترل‌کننده منطقی برنامه‌پذیر، یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین تجهیزات در اتوماسیون صنعتی به شمار می‌آید که عملاً می‌توان آن را «قلب» سیستم‌های اتوماسیون نامید. این دستگاه، یک کامپیوتر صنعتی کوچک است که وظیفه کنترل و هدایت فرآیندهای تولید را برعهده دارد.

پی‌ال‌سی‌ها با دریافت ورودی‌ها از حسگرها، سوئیچ‌ها و سایر تجهیزات، بر اساس برنامه‌ای که در آن‌ها نوشته شده، فرمان‌های لازم را به موتور‌ها، شیر‌ها، عملگرها و سایر اجزای خروجی ارسال می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود که بتوان فرایندهای پیچیده تولید را با دقت بالا و بدون نیاز به دخالت مستقیم اپراتور کنترل و اجرا کرد.

از مزایای کلیدی پی‌ال‌سی می‌توان به قابلیت برنامه‌ریزی آسان، انعطاف‌پذیری در تغییر فرآیندها، مقاومت بالا در محیط‌های صنعتی سخت، و توانایی برقراری ارتباط با سایر تجهیزات اتوماسیون اشاره کرد. به همین دلیل، تقریباً در تمام صنایع بزرگ و کوچک، از خودروسازی گرفته تا صنایع غذایی و بسته‌بندی، استفاده گسترده‌ای از پی‌ال‌سی‌ها می‌شود.

با پیشرفت فناوری، پی‌ال‌سی‌ها نیز هوشمندتر شده‌اند و امکاناتی مانند اتصال به شبکه‌های صنعتی، مانیتورینگ از راه دور و تحلیل داده‌ها را در اختیار مهندسان قرار می‌دهند. در نهایت، می‌توان گفت که پی‌ال‌سی نقش بسیار مهمی در افزایش بهره‌وری، کاهش خطا و اتوماسیون دقیق در خطوط تولید ایفا می‌کند و بدون آن، اتوماسیون صنعتی امروزی قابل تصور نیست.

مزایای اتوماسیون صنعتی

اتوماسیون صنعتی مزایای بیشماری دارد و می‌تواند در کیفیت، سرعت و بهره وری، تاثیر به سزایی بگذارد. حتی قادر است به نتایجی فراتر از توانایی­‌های انسان، دست یابد. استفاده از ماشین آلات، باعث کاهش هزینه‌ها و مهم‌تر از همه، افزایش عملکرد می‌شود. برخی از مهم‌ترین مزایای اتوماسیون صنعتی در زیر بیان شده است:

1. کنترل و مانیتورینگ دقیق
2. انعطاف پذیری پروسه‌ها
3. بهبود عملکرد
4. افزایش راندمان
5. افزایش ایمنی
6. افزایش امنیت
7. افزایش درآمد
8. صرفه جویی در هزینه‌ها
9. افزایش تولیدات
10. ایجاد طیف وسیعی از خلاقیت و نوآوری‌ها در محصولات
11. افزایش کیفیت تولیدات
12. ارائه­ی بهتر خدمات
13. کاهش احتمال خرابی موتورها، ماشین های الکتریکی و ریزپردازنده‌ها
14. جمع آوری دیتاهای بهتر و مفیدتر
15. کاهش ساعات کار
16. کاهش خستگی کارکنان
17. اوقات فراغت بیشتر

کاربرد اتوماسیون صنعتی

امروزه همه می‌‎دانند که گنجاندن اتوماسیون صنعتی در تأسیسات و یا تجارتشان چقدر مفید است و باعث کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره وری و از بین بردن خطاهای انسانی می‌­شود. یکی از مهم‌­ترین زمینه­‌های کاربرد اتوماسیون صنعتی، ساخت و تولید است، لذا اکثر شرکت‌ها و صنایع، برای ایجاد پروسه‌های کارآمدتر و انعطاف‌­پذیر­تر، از اتوماسیون صنعتی استفاده می‌کنند.

اتوماسیون صنعتی، راندمان و قابلیت اطمینان تولیدات را دگرگون کرده است، به طوری که اکنون از اتوماسیون صنعتی به عنوان قلب هر کسب و کار، یاد می‌شود. طی چند سال گذشته، شرکت­‌ها با استفاده از این تکنولوژی، راندمان پروسه ها را بهبود بخشیده و قادر به کنترل متغیرهایی مانند:

• دما
• فشار
• جریان
• سطح
• ترکیبات شیمیایی
• خطوط تولید
• و همچنین مدیریت عملکرد سیستم‌ها، هستند.

اتوماسیون صنعتی، کاربردهای فوق العاده بسیاری دارد از سیستم‌های نوار نقاله ساده گرفته تا پیچیده ترین ماشین آلات صنعتی.

برا آشنایی بیشتر با کاربردهای اتوماسیون صنعتی مقاله «چرا اتوماسیون صنعتی؟» را بخوانید.

معروف ترین کمپانی­‌های اتوماسیون صنعتی

برخی از بزرگترین کمپانی­های اتوماسیون صنعتی عبارتند از:

• ABB
• Schneider
• Siemens
• Honeywell
• Mitsubishi
• Omron
• Rockwell
• Yokogawa
• Delta

آینده‌ی اتوماسیون صنعتی

تکامل آینده را نامشخص می‌کند، لذا همین موضوع باعث ترس برخی از افراد و در مقابل، باعث تشویق برخی دیگر‌، می‌شود. زمینه هایی مانند اتوماسیون صنعتی، روز به روز در حال پیشرفت هستند. لذا قاطعانه می توان گفت که اتوماسیون صنعتی، نحوه‌ی مواجه شدن انسان ها با زندگیشان را تغییر خواهد داد.

اتوماسیون با توجه به فضای اشتغال و مهارت های مورد نیاز، تغییراتی را بر روی کسب و کارها ایجاد می‌کند، در نتیجه با یک سری چالش­ها از جمله:

• استخدام
• آموزش
• و مدیریت استعدادها (جذب نیروی ماهر) مواجه خواهیم شد.

لذا کارکنان برای این که بتوانند در کنار ماشین آلات کار کنند، باید به طور مدام آموزش ببینند و مهارت های خودشان را افزایش دهند.

تاثیر اتوماسیون صنعتی بر مشاغل

از طلوع عصر صنعت، به طور مداوم ترس از اينكه تغيير تكنولوژي باعث بيكاري انبوه مي شود، وجود داشته است. اقتصاددانان پیش بینی کردند که این اتفاق نخواهد افتاد، زیرا افراد با ارتقا مهارت های خود می توانند مشاغل دیگری پیدا کنند. لذا بهتر است بگوییم که گسترش فناوری و اتوماسیون باعث تغییر وظایف کارکنان و جابه جایی آن ها از محیط کار فعلی خودشان می شود نه صرفا از دست دادن شغلشان.

همانطور که می دانیم همه‌ ی کارها نمی توانند به طور کامل خودکار شوند. زیرا برخی از آن ها نیاز به انعطاف پذیری دارند، لذا باعث می شود تا در برابر اتوماسیون کمتر آسیب ببینند.

از طرفی، داشتن مهارت بسیار مورد توجه قرار می گیرد، پس شانس اشتغال نیروهای متخصص و دارای مهارت بسیار بالا میرود. از طرف دیگر، تحول در رباتیک، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، ربات ها را قادر می سازد تا یکسری فعالیت های بدنی و تکراری را راحت تر و کم هزینه تر از انسان ها انجام دهند. لذا به طور قطع می‌توان گفت که آسیب پذیرترین مشاغل، مشاغل کم مهارت هستند. بنابراین بسیار مهم است که در این عصر تکنولوژی، افراد روز به روز مهارت های خودشان را ارتقا دهند. در زیر برخی از مهارت های اصلی مرتبط با مشاغل جدید لیست شده اند:

• مهارت‌ های فیزیکی (جسمی و دقت)
• مهارت‌ های محتوایی (یادگیری مداوم، ذهن فعال)
• مهارت‌ های شناختی (انعطاف پذیری، خلاقیت، حساسیت به مشکلات)
• مهارت ‌های عملکردی (گوش دادن و تفکر)
• مهارت های اجتماعی (هوش هیجانی، مذاکره، خدمات رسانی و آموزش به دیگران)
• مهارت های مدیریت منابع (مدیریت زمان و افراد، مدیریت منابع مالی و مادی)
• مهارت های فنی (کنترل کیفیت، برنامه نویسی، تعمیر تجهیزات، بهره برداری و کنترل)
• مهارت های سیستمی (قضاوت و تصمیم گیری)
• مهارت های حل مسئله (حل مسائل پیچیده)

چالش­های اتوماسیون صنعتی

اگر تا اینجا با ما همراه بوده باشید، حتما متوجه شده اید که گسترش اتوماسیون صنعتی علاوه بر مزایای بیشماری که دارد، چالش هایی را نیاز برای ما به وجود می آورد، که برخی از این چالش ها عبارت اند از:

• استخدام نیروهای ماهر
• آموزش نیروی کار قدیمی
• بسترهای آموزشی مناسب
• ایجاد ذهنیت های مناسب با رباتیزه شدن محیط­های کار

راهکارها

• شناخت دقیق اتوماسیون صنعتی
• کسب مهارت و ارتقا آن
• تجزیه و تحلیل

توجه داشته باشید که برای صاحبان مشاغل، چالش‌های بیشتری وجود دارد. زیرا فناوری های جدید، نه تنها از نظر کارایی و حجم، بلکه در شرایط امروز، از نظر سرعت، کیفیت و دسترسی، فضای کسب و کار را تغییر می‌دهند.

اتوماسیون صنعتی در ایران

همانطور که می دانیم در ایران و در سال های اخیر، اتوماسیون صنعتی نقش به سزایی در انواع فرایندهای تولید داشته است، تا جایی که قاطعانه می‌توان گفت، صنعتی را نمی‌توان یافت که بهره‌ور و روبه رشد باشد اما از اتوماسیون صنعتی استفاده نکرده باشد.

لذا طبق شواهد، واضح است که اتوماسیون صنعتی در ایران به سرعت در حال پیشرفت بوده و صنایع بسیاری زیادی وجود دارد که اتوماسیون صنعتی مستقیما وارد آن ها شده و یا می تواند وارد شود، لیست این صنایع عبارت است از:

• صنایع هوایی
• صنایع نفت
• صنایع گاز
• صنایع خودرو سازی
• صنایع فولاد
• صنایع چاپ و نشر
• صنایع کشاورزی
• صنایع نساجی
• صنایع پتروشیمی
• صنایع کشتیرانی
• صنایع سدسازی
• صنایع دفاع
• صنایع پوشاک
• صنایع غذایی
• صنایع ساختمانی و عمرانی
• صنایع چوب
• صنایع دارویی
• انرژی اتمی
• تاسیسات مکانیکی
• تاسیسات الکتریکی
• صنایع شیمیایی
• الکترونیک و اپتیک
• مخابرات و شبکه
• حمل و نقل
• رنگ و رزین
• نانو تکنولوژی
• لوازم یدکی خودرو
• لوازم خانگی
• لوازم ورزشی
• لوازم اداری
• بلور و چینی
• طلا، جواهر، زیور آلات
• رایانه و لوازم جانبی
• لوازم صوتی تصویری
• نرم افزار
• فناوری اطلاعات
• ابزار و یراق آلات
• مواد شوینده

بنابراین، با گسترش اتوماسیون صنعتی در ایران، مشاغل بسیار زیادی در حال ایجاد است که با افزایش و ارتقا مهارت ها، و شناخت دقیق اتوماسیون صنعتی، می‌توان وارد این مشاغل شد.     

نقش هوش مصنوعی در اتوماسیون صنعتی

در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی (AI) به یکی از مهم‌ترین محرک‌های پیشرفت در حوزه اتوماسیون صنعتی تبدیل شده است. اگر تا پیش از این، اتوماسیون صرفاً به معنای استفاده از کنترلرها و برنامه‌نویسی منطقی برای اجرای فرایندها بود، امروزه با ورود AI، سیستم‌ها به سطح جدیدی از هوشمندی، تطبیق‌پذیری و یادگیری رسیده‌اند.

به بیان ساده، هوش مصنوعی به سیستم‌های صنعتی این امکان را می‌دهد که از داده‌ها بیاموزند، تصمیم‌گیری کنند، و حتی شرایط را پیش‌بینی نمایند. برای مثال، در یک خط تولید هوشمند، هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل بلادرنگ داده‌های حسگرها، کیفیت محصولات را ارزیابی کند، نقص‌ها را تشخیص دهد و حتی علت احتمالی خطا را بدون دخالت اپراتور انسانی گزارش دهد.

همچنین، کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین (Machine Learning) و شبکه‌های عصبی باعث شده که سیستم‌های اتوماسیون بتوانند الگوهای رفتاری تجهیزات را تشخیص داده و پیش از وقوع خرابی، هشدارهای لازم را ارائه دهند. این قابلیت که با عنوان «نگهداری پیش‌بینانه» (Predictive Maintenance) شناخته می‌شود، نقش مهمی در افزایش عمر مفید ماشین‌آلات و کاهش هزینه‌های توقف تولید دارد.

هوش مصنوعی همچنین در زمینه‌هایی مانند بهینه‌سازی مصرف انرژی، مدیریت زنجیره تأمین، کنترل خودکار فرآیندهای پیچیده و حتی ارتباط بین دستگاه‌ها (IoT) نیز نقش فعالی دارد.

در مجموع، هوش مصنوعی به اتوماسیون صنعتی این امکان را می‌دهد که نه‌تنها خودکار باشد، بلکه هوشمند و سازگار با شرایط متغیر نیز عمل کند؛ و این دقیقاً همان تحولی است که آینده صنعت را شکل خواهد داد.

بیشتر بخوانید: هوش مصنوعی چیست؟

چگونه اتوماسیون کار صنعتی شویم ؟

برای اتوماسیون کار شدن، دو راه وجود دارد:

راه اول: خودمان تجربه کنیم و راه درست را پیدا کنیم.

راه دوم: از تجربیات دیگران و آموزش های مناسب استفاده کنیم.

اگر برای اتوماسیون کار شدن، راه اول را انتخاب کنیم، علاوه بر زمان­بر و وقت گیر بودن، ممکن است در نهایت به نتایج مورد نظر، دست نیافته و حتی راه غلطی را انتخاب کرده باشیم. اما اگر راه دوم را انتخاب نماییم، ممکن است راحت تر و سریع تر به نتایج دلخواهمان برسیم، ولی با این وجود، باید در نظر داشته باشیم که برای آموزش دیدن باید از معتبر بودن، واضح و دقیق بودن و همچنین کامل بودن محتواهای آموزشی اطمینان حاصل کنیم.

جمع‌بندی

اتوماسیون صنعتی یکی از ستون‌های تحول در صنعت مدرن است که با هدف افزایش بهره‌وری، کاهش خطاهای انسانی و بهینه‌سازی منابع، به‌سرعت در حال گسترش در صنایع مختلف است. شناخت مفاهیم پایه‌ای مانند پی‌ال‌سی، تفاوت آن با برق صنعتی، و همچنین آشنایی با فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، برای هر مهندس یا علاقه‌مند به این حوزه ضروری است. آینده صنعت، بدون اتوماسیون قابل تصور نیست؛ و هرچه آگاهی ما نسبت به ابزارها و روندهای آن بیشتر باشد، بهتر می‌توانیم در این مسیر رقابتی و پرشتاب حرکت کنیم.

ما در مجموعه‌ی ماهر، علاوه بر دوره های مختلف، یک دوره ی کاربردی اتوماسیون صنعتی ماهر ، که مطابق با نیازهای صنعت است را در اختیارتان قرار داده ایم که با شرکت در آن می‌توانید بهره‌های بسیاری از این دوره برده و وارد بازار کار شوید