فهرست مطالب
Toggleدر یک ایستگاه پمپاژ، میخواهیم با یک پمپ گریز از مرکز (سانتریفیوژ) ۳۰ کیلوواتی، آب را به مخزن بالادست پمپاژ کنیم. پیشنهاد شما برای راهاندازی این پمپ چیست؟ به روشهای گوناگونی میتوان این پمپ را راهاندازی کرد. یکی از این روشها راهاندازی با سافت استارتر است. اگر میخواهید بدانید که سافت استارتر چیست و با عملکرد و نحوه نصب آن آشنا شوید، تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
روشهای راهاندازی موتور الکتریکی
موتورهای زیر از جمله انواع زیادی از موتورها هستند که در صنعت میببینید.
- موتورهای تکفاز
- موتورهای سهفاز
- موتورهای سنکرون و آسنکرون
- موتورهای دوسرعته یا دالاندر
- و ….
متداولترین موتورهای صنعتی، موتورهای آسنکرون قفسسنجابی هستند. اگر میخواهید مطالب بیشتری در مورد دستهبندی الکتروموتورها بدانید، مقاله دستهبندی الکتروموتورها را بخوانید.
الکتروموتورها به چهار روش راهاندازی میشوند:
- راهاندازی مستقیم یا تکضرب (Direct On Line)
- راهاندازی ستاره-مثلث یا دوضرب (Star-Delta)
- راهاندازی با سافت استارتر (Soft Starter)
- راهاندازی با درایو یا اینورتر (VFD)
در راهاندازی الکتروموتورها با چالشهایی روبهرو هستیم. در جدول ۱ این چالشها را بررسی کردهایم. در این جدول میبینید که کدام روش راهاندازی از به وجود آمدن کدام چالش جلوگیری میکند.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 2 مقایسه روشهای راهاندازی الکتروموتور](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/Capture.png)
به جدول ۱ نگاه کنید. بهترین روش راهاندازی موتور، استفاده از سافت استارتر و درایو است. چون با این روشها دو چالش زیر را نخواهید داشت:
- افزایش جریان هجومی در شبکه برق زمان راهاندازی
- کاهش طول عمر موتور الکتریکی در زمان راهاندازی و توقف آن
اگر میخواهید مطالب بیشتری در مورد درایو بدانید، مقاله اینورتر یا درایو چیست و چه مزایایی برای ما ایجاد می کند؟ را بخوانید.
سافت استارتر چه تجهیزی است؟
موتور در لحظه راهاندازی مستقیم، جریان زیادی از شبکه میکشد. این جریان میتواند به سیمپیچهای موتور آسیب بزند. همچنین این جریان بالا باعث افت شدید ولتاژ در شبکه برق میشود. این افت ولتاژ برای سایر وسایل برقی بسیار خطرناک است. برای جلوگیری از این اتفاق از سه روش دیگرِ راهاندازی استفاده میشود. در این مقاله، راهاندازی موتور با سافت استارتر را بررسی میکنیم. سافت استارتر تجهیزی است که موتور را به آرامی راهاندازی و متوقف میکند.
ساختار سافت استارتر
سافت استارتر از چند جزء اصلی تشکیل شده است. (شکل ۱ و ۲)
- ترمینالهای اصلی ورودی و خروجی ولتاژ
- تریستورهایی که ولتاژ موتور را تنظیم میکنند.
- مجموعه بُرد مدار چاپی (PCBA) که برای کنترل تریستورها استفاده میشود.
- هیتسینک و فنها برای خنککنندگی تجهیز
- ترانسفورماتورهای جریان برای اندازهگیری جریان
- صفحه نمایش
- صفحه کلید یا کیپد
- محفظه (Housing)
- کنتاکتور بایپس
بسته به مدل سافت استارتر، میتوان رله اضافه بار الکترونیکی داخلی (EOL)، ورودی PTC و کارت ارتباط فیلدباس (کارت شبکه) را به آن اضافه کرد.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 3 اجزا تشکیل دهنده سافت استارتر](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image7-1.jpg)
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 4 اجزا تشکیلدهنده سافت استارتر](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image6-1.jpg)
عملکرد سافت استارتر
ولتاژ سهفاز شبکه، AC یا متناوب است و سیکلهای مثبت و منفی دارد. به همین دلیل، در هر فاز ورودی سافت استارتر، دو تریستور بهصورت برعکس (پشت به پشت) با هم موازی شدهاند تا هر دو سیکل را کنترل کنند. تریستورها نوعی یکسوکننده کنترلشده هستند که باتوجه به پالسی (Gate Pulse) که برد مدار چاپی (PCBA) به آن اعمال میکند، جریان را از خود عبور میدهد. در اصل پالس ارسال شده، مدت زمان قطع و وصلِ ولتاژ ورودی به سافت استارتر را مشخص میکند.
هنگامی که موتور بهوسیله سافت استارتر راهاندازی میشود، برد مدار چاپی یک پالس به تریستور ارسال میکند. بهطوری که تنها آخرین قسمت از هر نیمسیکل ولتاژ، از تریستور عبور میکند. به همین ترتیب در نیمسیکلهای بعدی پالسها با فاصله زمانی کمتر ارسال میشود تا ولتاژ بیشتری از تریستور عبور کند. این عمل بهصورت مداوم تکرار میشود تا در نهایت ۱۰۰٪ ولتاژ از تریستور عبور کند.
هنگام توقف موتور، برعکسِ این روند اتفاق میاُفتد. در ابتدا ولتاژ کامل از تریستورها عبور میکند و آرام آرام مقدار ولتاژ کم میشود، تا موتور کامل متوقف شود.
از آنجایی که ولتاژ در هنگام استارت کم است، مقدار گشتاور و جریان هم کم خواهد بود. یعنی اگر موتور با ۵۰ درصد ولتاژ نامی شروع به کار کند، جریان ۵۰ درصد جریان نامی و گشتاور حدود ۲۵ درصد گشتاور نامی موتور است.
کاهش گشتاور در لحظه راهاندازی، منجر به کاهش تنشهای مکانیکی روی تجهیزات موتور (گیربکس، بیرینگها، تسمهها و…) میشود. در نتیجه عمر موتور طولانیتر خواهد شد.
نحوه کنترل گشتاور
به طور معمول، یک سافت استارتر در زمان استارت و استپ، ولتاژ را بهصورت خطی با یک شیب مشخص، کم یا زیاد میکند. البته این تغییر خطی لزوماً باعث تغییرات خطی گشتاور یا سرعت نمیشود. بنابراین باید گشتاور را کنترل کنیم.
روند کنترل گشتاور به این صورت است که:
۱- ترانسفورماتورها، جریان و ولتاژ موتور را اندازهگیری میکنند.
۲- باتوجه به مقدار جریان و ولتاژ اندازهگیری شده، مقدار گشتاور موتور در یک حلقه کنترل، محاسبه میشود.
۳- گشتاور محاسبه شده در مرحله قبل، با گشتاور مورد نیاز بار (مقدار گشتاور تنظیمشده در سافت استارتر) مقایسه شده و مقدارِ ولتاژ، متناسب با گشتاور مورد نیاز بار، تنظیم میشود.
بیشتر بدانید:
کنترل گشتاور برای توقف پمپها بسیار مفید است. کاهش ناگهانی سرعت موتور در پمپها، ضربه آب (ضربه کله قوچی) و افزایش فشار را در خط لوله ایجاد میکند. این ضربه میتواند باعث سایش مکانیکیِ پمپها، دریچهها و لولهها شود. با استفاده از سافت استارتر، بهمحض اجرای دستور توقف، ولتاژ به آرامی شروع به کاهش میکند، با کاهش ولتاژ، جریان افزایش مییابد. این افزایش جریان به این دلیل است که موتور سعی میکند وضعیت فعلی خود را حفظ کند.
از آن جایی که گشتاور به ولتاژ و جریان بستگی دارد، کم و بیش گشتاور بدون تغییر باقی میماند. پس از مدتی که ولتاژ به اندازه کافی کاهش یافت، جریان هم کاهش مییابد و در نتیجه گشتاور به آرامی کم خواهد شد. در نتیجه گشتاور بهطور ناگهانی متوقف نمیشود.
پارامترهای مهم برای انتخاب سافت استارتر
برای انتخاب سافت استارتر باید موارد زیر را در نظر بگیرید.
توان الکتروموتور:
معمولاً سافت استارتر باتوجه به توان نامی موتور انتخاب میشود.
تعداد استارت و استپ شدن الکتروموتور در یک ساعت:
در برخی از کاربردها باتوجه به شرایط راهاندازی (استارت برای بارهای ثابت با گشتاور بالا یا تعداد راهاندازیهای زیاد موتور در یک ساعت) لازم است که سافت استارتر یک سایز بزرگتر از توان نامی موتور انتخاب شود.
شرایط آب و هوایی و دمای محیط
ارتفاع محل نصب
اگر دما، شرایط آب و هوایی و ارتفاع محل نصب، از استانداردهای سازنده بیشتر بود باید سافت استارتر یک سایز بزرگتر انتخاب شود. در ادامه برخی از فرایندها و تاثیر راهاندازی آنها با سافت استارتر را بررسی میکنیم.
بیشتر بدانید:
در صنعت دو نوع بار وجود دارد:
- بار گشتاور ثابت (Constant Torque Loads)
باری است که با تغییر سرعت، گشتاور مورد نیاز آنها تغییر نمیکند. بارهایی مثل کانوایرها، جرثقیلها و آسانسورها از این نوع هستند. بعضی از بارهای گشتاور ثابت، جریان زیادی از موتور میکشند.
- بار گشتاور متغیر (Variable Torque Loads)
در این بارها، گشتاور تابعی از سرعت است. در سرعتهای پایین، گشتاور مورد نیازِ بار کم است و با افزایش سرعت، این گشتاور هم زیاد میشود. فنها، پمپها و دمندهها مثالهایی از بارهای گشتاور متغیر هستند.
نحوه انتخاب سافت استارتر برای بارهای گوناگون
موتورها با توانهای گوناگون، برای به حرکت در آوردن تجهیزات گوناگونی کاربرد دارند. هر یک از این بارها به گشتاور خاصی نیاز خواهند داشت. موارد زیر از جمله تجهیزاتی هستند که از موتور برای انجام کار استفاده میکنند.
- پمپ
- فن
- کمپرسور
- نوار نقاله
- سنگشکن
فن سانتریفیوژ یا گریز از مرکز (Centrifugal Fan)
فن سانتریفیوژ پروانه بزرگی دارد. وجود این پروانه در لحظه شروع به حرکت، ممان اینرسی زیادی ایجاد میکند. به همین دلیل زمان شروع حرکت فن (Acceleration Time) طولانی میشود.
در راهاندازی مستقیم، برای این که موتور بر ممان اینرسی بالا غلبه کند، جریان بیشتری از مدار میکشد. کشیدن جریان زیاد منجر به افت ولتاژ در شبکه میشود. ضمن اینکه در فن سانتریفیوژ، اغلب نیروی محرکه موتور توسط یک یا چند تسمه به فن منتقل میشود. در حین راهاندازی مستقیم، جریان هجومی، گشتاور (زور) زیادی ایجاد میکند. این گشتاور زیاد به تسمهها انتقال داده میشود. این امر احتمال لغزش (سُرخوردن) یا پارگی در تسمهها بههمراه خواهد داشت.
کلید حل مشکل لغزش و یا پارگی تسمه، کاهش گشتاور در هنگام راهاندازی است. پس با استفاده از یک سافت استارتر میتوان به تدریج ولتاژ را افزایش داد تا فن زمان کافی برای راهاندازی داشته باشد و تا حد زیادی گشتاور را کاهش میدهد.
باتوجه به مطالب گفته شده، برای فنهای سانتریفیوژ، سافت استارتر باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- سایز سافت استارتر باید یک سایز بزرگتر از کیلووات موتور انتخاب شود.
- باتوجه به بزرگ بودن پروانه فن، پس از صادر شدن فرمان توقف، زمان کاهش سرعت حرکت پره بیشتر است. پس هرگز نباید از رمپ یا شیب توقف (Deceleration Time) برای این نوع فن استفاده کرد. فن باید بهآرامی و بهوسیله اصطکاک هوا متوقف شود.
- توصیه میشود تنظیمات اولیه زیر، برای راهاندازی این نوع فن، در سافت استارتر انجام شود:
- زمان شروع راهاندازی (Acceleration time) یا رمپ شروع: ۱۰ ثانیه
- زمان توقف: ۰ ثانیه
- ولتاژ اولیه: ۳۰ درصد ولتاژ نامی
- محدوده جریان: ۴ برابر جریان نامی
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 5 فن سانتریفیوژ](https://maher.ir/wp-content/themes/woodmart/images/lazy.png)
بیشتر بدانید:
زمانی که تسمه شکستگی داشته باشد، جریان موتور کمتر از جریان نامی خواهد شد. برخی از سافت استارترها محافظ زیر بار داخلی دارند و میتوانند جریان کاهشیافته ناشی از شکستگی تسمه را تشخیص دهند. در این شرایط، برای جلوگیری از سوختن موتور، سافت استارتر فرمان خاموش شدن موتور را صادر میکند.
پمپ سانتریفیوژ یا گریز از مرکز (Centrifugal Pump)
پروانه داخل این نوع پمپ کوچک است و در لحظه شروع به حرکت، ممان اینرسیِ کمی دارد. در نتیجه، در لحظه راهاندازی، جریان زیادی از شبکه نمیکشد؛ اما مشکل ساییدگی، تنش و پارگی ناشی از فشار آب در لولهها و شکستن پروانه پمپ در لحظه راهاندازیِ مستقیم وجود دارد. همچنین در زمان توقفِ ناگهانیِ پمپ هم در لوله خلا ایجاد میشود. این خلا باعث به وجود آمدن ضربه چکش آب (ضربه قوچی) و افزایش فشار میشود. به همین خاطر، باید از به وجود آمدن این مشکلات جلوگیری کرد.
گشتاور راهاندازی موتور در حالت تکضرب، بسیار بالا است. در حالی که گشتاور اولیه مورد نیاز در پمپ بسیار کم است. به همین دلیل با استفاده از سافت استارتر، ولتاژ و گشتاور به آرامی افزایش داده میشود، تا تنش مکانیکی به لولهها و پمپ وارد نشود و پمپ به آرامی شتاب بگیرد. علاوه بر این، در زمان توقف هم به یکباره ولتاژ صفر نخواهد شد و سافت استارتر به آرامی با یک شیب ثابت، ولتاژ را کم میکند تا موتور به آرامی متوقف شود.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 6 پمپ سانتریفیوژ](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image4-1.jpg)
نکته مهم:
برای بعضی از پمپها این روش مناسب نیست و بهتر است از سافت استارتر با کنترل گشتاور استفاده کنید تا موتور باتوجه به بار به بهترین شکل متوقف شود و از ضربه چکشی آب جلوگیری شود.
طبق مطالبی که گفته شد، برای پمپ سانتریفیوژ، سافت استارتر باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- با توجه به ممان اینرسی کمِ پمپ، سایز سافت استارتر برابر با سایز کیلووات موتور پمپ انتخاب میشود. البته اگر تعداد استارت-استپ پمپ در یک ساعت بیشتر از ۱۰ بار انجام میشود، بهتر است سافت استارتر را یک سایز بزرگتر انتخاب کنید.
- تنظیمات اولیه زیر، برای راهاندازی این نوع پمپ با سافت استارتر توصیه میشود:
- زمان شروع راهاندازی (Acceleration time) یا رمپ شروع: ۱۰ ثانیه
- زمان توقف: ۱۰ الی ۲۰ ثانیه
- ولتاژ اولیه: ۳۰ درصد ولتاژ نامی
- حالت توقف: کنترل گشتاور
- محدوده جریان: ۳.۵ برابر جریان نامی
بیشتر بدانیم:
هنگامی که گل و لای یا جسمی در پمپ گیر کرده باشد و فرمان استارت صادر شود، روتور قفل میشود و نمیتواند حرکت کند، اصطلاحاً موتور خشک کار میکند. این اتفاق باعث آسیب رسیدن به موتور میشود. برخی از سافت استارترها، مجهز به رله محافظت از اضافه بار، برای تشخیص خشک کار کردن پمپ هستند.
نوار نقاله (Conveyor Belt)
نوار نقالهها تنوع زیادی دارند. طول نوار نقاله میتواند بین چند متر تا چند کیلومتر باشد. همچنین میتواند بهصورت افقی یا شیبدار نصب شود (شکل ۵). بهطور کلی، در زمان راهاندازی مستقیم، باتوجه به این که یک بار ثابت به نوار نقاله متصل است، موتور به گشتاور نزدیک یا کمی بیشتر از گشتاور نامی موتور نیاز دارد. این گشتاور در لحظه راهاندازی باعث لغزش بین تسمه و قسمت محرک و در نتیجه باعث افزایش تنشهای مکانیکی بین گیربکسها و کوپلینگها میشود. این تنشها همچنین باعث ایجاد ساییدگی و پارگی تسمه میشود.
استفاده از سافت استارتر، گشتاور راهاندازی را به حداقل میرساند تا کمترین فشار و تنش مکانیکی را در هنگام استارت و استپ نوار نقاله داشته باشیم. انتخاب سافت استارتر برای نوار نقاله به نوع بار بستگی دارد، که یک بار معمولی (سبک) یا بار سنگین را جابهجا میکند.
- اگر بار سبک باشد، سایز سافت استارتر برابر با کیلووات موتور انتخاب میشود.
- اگر بار سنگین باشد، سافت استارتر یک سایز بزرگتر از کیلووات موتور انتخاب میشود.
نکته مهم: در بارهای سبک هم اگر در یک ساعت سافت استارتر بیش از ۱۰ بار وارد مدار شود، بهتر است یک سایز بزرگتر از کیلووات موتور انتخاب کنید.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 7 نوار نقاله](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image9-3.jpg)
بیشتر بدانیم:
در برخی از نوار نقالهها نباید جهت حرکت موتور عکس شود. به همین خاطر بعضی از سافت استارترها مجهز به رله محافظ معکوس فاز است. این رله در صورت جابجایی فاز، مدار را قطع کند. همچنین ممکن است رله حفاظت برای وجود بار یا اضافه بار، برای تشخیص وجود یا عدم وجود بار را داشته باشند.
سنگ شکن
برای خردکردن سنگهای استخراجشده از معدن به ابعاد مورد نیاز، از سنگشکنها یا آسیاب استفاده میشود (شکل ۶). برای شروع کار، سنگشکن به گشتاور و جریان بالایی نیاز دارد. اگر بخواهیم موتور سنگشکن را بهصورت مستقیم راهاندازی کنید، تنشهای مکانیکی بالایی وجود خواهد داشت. این تنشها باعث کاهش طول عمر تجهیزات میشود. علاوه بر این، جریان هجومی مشکلات بزرگی در شبکه برق ایجاد میکند.
- با استفاده از سافت استارتر، میتوان گشتاور راهاندازی را به یک سطح مناسب برای شرایط کاری سنگشکن محدود کرد. در نتیجه فشار کمتری به ماشینآلات میآید و باعث کاهش شدید جریان هجومی میشود.
- باتوجه به ممان اینرسی بالای سنگشکنها، تقریبا برای شروع کار دستگاه بدون بار، جریان راهاندازی ۳ برابر جریان نامی، و در زیر بار کامل به ۵ برابر جریان نامی نیاز است. به همین دلیل بهتر است سافت استارتر، یک سایز بزرگتر از سایز موتور انتخاب شود.
- تنظیمات اولیه زیر، برای راهاندازی سنگشکن و آسیاب با سافت استارتر توصیه میشود:
- زمان شروع راهاندازی (Acceleration time) یا رمپ شروع: ۱۰ ثانیه
- زمان توقف: ۰ ثانیه
- ولتاژ اولیه: ۳۰ الی ۶۰ درصد ولتاژ نامی
- محدوده جریان:۳ الی ۵ برابر جریان نامی
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 8 سنگشکن](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image5-1.jpg)
بیشتر بدانید
برای انتخاب دقیق و بهینه سافت استارتر، نرمافزارهایی مانند ProSoft در بازار موجود است. با وارد کردن اطلاعات به این نرمافزار و فرمولهای محاسباتی تعریف شده در آن، بهترین پیشنهاد را به شما ارائه میدهد.
روش نصب سافت استارتر
سافت استارتر میتواند یک یا چندین موتور را راهاندازی کند. در ادامه با روشهای اتصال سافت استارتر به موتور آشنا میشوید.
به دو روش سافت استارتر در مدار قرار میگیرد:
اتصال بهصورت مستقیم
این روش رایجترین و سادهترین راه برای اتصال سافت استارتر در مدار است. در اتصال مستقیم، سه فاز بهصورت سری به ترتیب ابتدا به کلید حفاظت، بیمتال، سافت استارتر و در انتها به موتور وصل میشود. در این حالت، تمامی تجهیزات باید برابر با جریان نامی موتور انتخاب شوند. موتور مطابق با نوع سربندی و ولتاژ قابل تحمل کلافها، ستاره یا مثلث سربندی میشود.
بهعنوان مثال، یک موتور ۱۰۰ آمپری در این روش به سافت استارتر و کنتاکتور ۱۰۰ آمپری نیاز دارد.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 9 اتصال مستقیم سافت استارتر](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image8-1.jpg)
اتصال در داخل مدار مثلث (Inside Delta)
در این روش، سافت استارتر در مدار مثلث قرار میگیرد و دیگر نیازی به مدار ستاره-مثلث نیست. در این حالت فقط ۵۸ درصد جریان نامی (نیمبار) از سافت استارتر و کنتاکتور اصلی عبور میکند. به این ترتیب، سایز تجهیزات مورد نیاز، کوچکتر (تقریباً نصف) میشود. این روش، برای راهاندازی الکتروموتورها با کیلووات بالا بسیار مقرون به صرفه است.
توجه کنید که در این نوع اتصال، ۶ کابل بین سافت استارتر و موتور لازم است و اگر فاصله بین موتور و سافت استارتر زیاد باشد، از لحاظ هزینه خیلی مقرون به صرفه نیست.
به عنوان مثال، برای راهاندازی یک موتور ۱۰۰ آمپری، به یک سافت استارتر و یک کنتاکتور ۵۸ آمپری نیاز است.
نکته مهم:
در این روش، موتور باید در طول کار مداوم بهصورت مثلث در مدار قرار بگیرد.
محل قرارگیری کنتاکتور اصلی در روش اتصال مثلث داخلی
محل نصب کنتاکتور اصلی در اتصال سافت استارتر در مثلث داخلی، به دو روش است:
روش اول: کنتاکتور اصلی داخل مدار مثلث نصب شود. در این حالت سایز کنتاکتور و سافت استارتر ۵۸ درصد (نیمبار) انتخاب میشود.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 10 اتصال مستقیم سافت استارتر](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image12-1.jpg)
روش دوم: کنتاکتور اصلی و بیمتال خارج از مدار مثلث نصب شود.
در این حالت سایز کنتاکتور باید براساس جریان نامی موتور و سافت استارتر، ۵۸ درصد بار نامی انتخاب میشود.
نکته مهم: صرف نظر از این که کنتاکتور اصلی در کجا نصب شود، باید کنتاکتور نوع AC-3 انتخاب شود.
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 11 اتصال سافت استارتر در داخل مثلث](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/image11-1.jpg)
نحوه سایزینگ سافت استارتر برای چندین موتور
در برخی کاربردها، راهاندازی چندین موتور با یک سافت استارتر به دو مدل امکانپذیر است:
- راهاندازی بهصورت همزمان و به موازات یکدیگر (Parallel Start)
- راهاندازی بهصورت متوالی
اما باید در هر دو مدل، به برخی موارد دقت شود.
سایزینگ سافت استارتر برای راهاندازی چندین موتور بهصورت موازی همزمان
اگر از یک سافت استارتر برای راهاندازی چندین موتور بهطور همزمان (Parallel Start) استفاده میشود، باید به دو پارامتر دقت شود:
- جریان نامی سافت استارتر باید برابر با مجموع جریان نامی همه موتورها باشد.
- تا زمانی که موتورها به دور نامی خود برسند، سافت استارتر باید توانایی تحمل جریان راهاندازی همه موتورها را داشته باشد.
برای درک بهتر، فرض کنید دو موتور ۱۰۰ آمپری که جریان راهاندازی (جریان هجومی) آنها ۴ برابر جریان نامی موجود است. ۱۰ ثانیه طول میکشد تا موتورها به دور نامی خود برسند. باتوجه به این شرایط، چه سافت استارتری باید انتخاب کرد؟
کل جریان راهاندازی برای این دو موتور بهطور همزمان برابر است با:
پس باید سافت استارتری انتخاب کنید که ظرفیت تحمل این جریان را به مدت ۱۰ ثانیه داشته باشد.
سایزینگ سافت استارتر برای راهاندازی چندین موتور بهصورت متوالی (پشت سر هم)
در این روش موتورها همزمان داخل مدار نمیآیند و بهصورت متوالی (یکی پس از دیگری) راهاندازی میشوند. در این حالت، سافت استارتر باید تحمل بیشترین جریان راهاندازی را در کل زمان راهاندازی موتورها را داشته باشد.
فرض کنید سه موتور با مشخصات جدول زیر دارید:
![سافت استارتر: نحوه انتخاب، سایزینگ و روش نصب 13 مشخصات الکتریکی موتورها](https://maher.ir/wp-content/uploads/2021/05/Capture.PNG1_.png)
با این شرایط چه سافت استارتری باید انتخاب شود؟ دقت داشته باشید این سه موتور همزمان وارد مدار نمیشوند. بیشترین جریان راهاندازی برای این سه موتور برابر است با:
کل زمانی که سافت استارتر باید این جریان را تحمل کند، برابر است با:
طبق مقادیر بالا باید سافت استارتری انتخاب کنید که ظرفیت تحمل جریان ۴۰۰ آمپری را به مدت ۲۳ ثانیه داشته باشد.
دقت داشته باشید، اگر جریان نامی موتورها متفاوت باشد، دیگر بهصورت بالا نمیتوان زمانهای راهاندازی را با هم جمع کرد بلکه باید توسط نرمافزارهای خاص محاسبات جداگانه انجام شود.
نکته مهم:
در هر دو حالت راهاندازی، باید برای هر موتور (با توجه به جریان نامی آن)بهطور مجزا، رله اضافه بار (بیمتال) در نظر گرفته شود.
برندهای معروف سازنده سافت استارتر
برندهای زیر از مشهورترین برندهای سافت استارتر هستند.
- برند زیمنس (Siemens)
- برند ABB
- برند دانفوس (Danfoss)
- برند اشنایدر (Schneider)
- برند سانترنو (Santerno)
- برند سانیو (Sanyu)
یک سوال:
برندهای بیشماری سافت استارتر تولید میکنند، شما با چه برندی کار کردهاید؟
اگر تجربهای دارید با ما در میان بگذارید.
قیمت سافت استارتر
قیمت سافت استارتر به عوامل زیادی مانند برندِ سازنده، توان و جریان نامی موتور وابسته است. در تاریخ نگارش این مقاله (۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۲) بازه قیمت سافت استارتر از ۱۰ میلیون تا ۵۰۰ میلیون تومان در بازار ایران موجود است. برای مثال، سافت استارتر ۳ کیلوواتِ ۶.۵ آمپر از برند Siemens به قیمت ۷.۵ میلیون تومان در دسترس است.
جمع بندی
- سافت استارتر تجهیزی است که موتور را به آرامی راهاندازی و متوقف میکند.
- سافت استارتر از اجزا زیر تشکیل شده است.
- ترمینالهای اصلی ورودی و خروجی ولتاژ
- تریستورها که ولتاژ موتور را تنظیم میکنند.
- مجموعه برد مدار چاپی (PCBA) که برای کنترل تریستورها استفاده میشود.
- هیت سینک و فنها برای خنککنندگی تجهیز
- ترانسفورماتورهای جریان برای اندازهگیری جریان
- صفحه نمایش
- صفحه کلید
- سافت استارتر به دو روش در مدار قرار میگیرد:
- روش اتصال بهصورت مستقیم
- روش اتصال مثلث داخلی
- در سایزینگ سافت استارتر برای راهاندازی چندین موتور باید بدانید:
- آیا همه موتورها همزمان وارد مدار میشوند؟
- آیا موتورها یکی پس از دیگری وارد مدار میشوند؟
سوالات متداول
سافت استارتر وسیلهای برای راهاندازی و توقف نرم الکتروموتور است تا از جریان هجومی موتور و تنش روی موتور و تجهیزات مکانیکی جلوگیری شود.
در مدارهای سافت استارتر، دو کنتاکتور اصلی و یک کنتاکتور بایپس دارید. کنتاکتور اصلی باید مناسب برای موتور باشد. (کنتاکتور نوع AC-3)؛ اما کنتاکتور بایپس برای قطع و وصل سافت استارتر است و ارتباطی با بار (موتور) ندارد، پس میتوان کنتاکتور مناسب برای بارهای اهمی (AC-1) انتخاب شود.
اگر سافت استارتر از مدار خارج نشود، جریان قدرت از تریستورهای سافت استارتر عبور میکند. تلفات حرارتی تریستور بالا است و اگر از مدار خارج نشود، باعث گرم شدن هوای داخل تابلو میشود.
در این روش، سایز کنتاکتور و سافت استارتر ۵۸ درصد جریان نامی موتور انتخاب میشود.
الکتروموتورها به چهار روش راهاندازی میشوند:
- راهاندازی مستقیم یا تکضرب (Direct On Line)
- راهاندازی ستاره-مثلث یا دوضرب (Star-Delta)
- راهاندازی با سافت استارتر (Soft Starter)
- راهاندازی با درایو یا اینورتر (VFD)
سافت استارتر فقط استارت نرم دیگه کارایی دیگه ای نداره. معایب دردور اولیه گشتاور کمی داره
سلام وقت بخیر
از مطالب مفید و آموزنده شما بسیار ممنونم
چرا برای این فایل ارزشمند مثل بقیه مطالب سایت باکس دانلود قرار ندادید؟
با سپاس فراوان
سلام وقت بخیر ، به زودی و مرحله به مرحله به مقالات اضافه خواهد شد . سپاس از همراهی تان
سلام وقت بخیر مهندس
چرا معمولا قبل از سافت از کنتاکتور استفاده میکنند؟
آیا کنتاکتوری که قبل از سافت وجود دارد باید قبل از فرمان استارت به سافت3فاز را سر سافت ببره یا همزمان با فرمان گرفتن سافت میتونه کنتاکتور بچسبه؟
سوال دیگه ای هم هست آیا میتونیم کنتاکتور را از قبل سافت حذف کنیم و برای سافت کلید mccbبذاریم؟
سلام جناب مهندس وقت شما بخیر
سافت استارتر فقط در زمان راهاندازی استفاده میشه و نیازه که در زمان کار دائم از مدار خارج بشه.
وظیفه این کنتاکتور خارج کردن سافت از مداره که بهش میگن کنتاکتور بایپس.